Almodóvar Β’ : Η ωρίμανση και οι μεγάλες ερμηνεύτριες

Η Marisa Paredes δίνοντας μια από τις μεγαλύτερες ερμηνείες της, στην ταινία "Ψηλά Τακούνια"

Μια δημοτική σύμβουλος εισβάλει στο σπίτι της φίλης της με μια βαλίτσα γεμάτη κοκαΐνη και της ζητά να την κρύψει. Μάλιστα η βαλίτσα αυτή ανήκει σε έναν άγνωστο άνδρα που έτυχε να γνωρίσει έξω από το σπίτι της και πέρασε μαζί του μια νύχτα πάθους… Ξέχασα να αναφέρω πως όλα αυτά έγιναν την ίδια νύχτα που την παράτησε ο άντρας της.

Μια τόσο πρωτότυπη ιστορία, που φυσικά δεν περιορίζεται μόνο σε αυτό το γεγονός, αποτελεί ένα από τα πλέον γνωστότερα έργα του μεγάλου Δασκάλου και έχει αφήσει ιστορία στην κινηματογραφία. Φέρει τον τίτλο «Γυναίκες στα Όρια Νευρικής Κρίσης».

Το έργο αυτό είναι μια  από τις χαρακτηριστικότερες δουλειές του Αλμοδόβαρ στην περίοδο ωρίμανσης της τεχνοτροπίας αλλά και του περιεχομένου των σεναρίων του. Για την ακρίβεια, η περίοδος αυτή θα έλεγα (δεν το βάζω απρόσωπο καθώς είναι καθαρά δική μου γνώμη, διότι δεν υπάρχει επίσημος διαχωρισμός), ξεκινάει με την πρώτη «σοβαρή» και προσεγμένα δουλεμένη ταινία εν ονόματι «Ματαδόρ». Χαρακτηριστικά τούτης της περιόδου είναι, πρώτο και κύριο, ότι εισάγει στα σενάρια του το δράμα και την τραγοκωμωδία, φλερτάροντας στο μεταίχμιο του μεγαλειώδους δράματος και της πεζότερης γελοιότητας . Αυτό είναι και ένα από τις μεγάλες συνεισφορές της Αλμοδοβαρικής κοσμοθεωρίας: Στον κινηματογράφο, όπως και στη ζωή, το τραγικό και το γελοίο, το υψηλό και το πεζό, η λεπτότις αλλά και ο «χονδροειδισμός» αναμειγνύονται  και σχηματίζουν ένα περίεργο αμάλγαμα που δίνει χρώμα και ποιητικότητα στις ζωές των ανθρώπων.

Επιπλέον, αξίζει αναφοράς το γεγονός πως τα έργα του Αλμοδόβαρ δεν είναι ανεξάρτητα, ούτε πηγάζουν από τυχαία εναύσματα  η συγκυρίες, αλλά είναι αποτέλεσμα πολυετών  διεργασιών και μελέτης που αποδεικνύεται από την «διακειμενικότητα» αυτών, τόσο εξωτερική όσο και εσωτερική: Με τον όρο εξωτερική, εννοείται το γεγονός ότι οι ταινίες του Δασκάλου μας παρουσιάζουν μια μεγάλη γκάμα μουσικών, λογοτεχνικών αλλά και γενικότερα καλλιτεχνικών δειγμάτων που σχετίζονται με το θέμα του έργου. Σε κάθε μια από τις ταινίες ανακαλύπτουμε ένα νέο τραγουδιστή, μια νέα εκτέλεση ενός κλασσικού τραγουδιού που σκόρπισε η λήθη και ο χρόνος, ένα πίνακα, ένα βιβλίο που ίσως να αποτέλεσε και την έμπνευση του έργου. Ακόμη και η διακόσμηση του περιβάλλοντος  (πίνακες, σπίτια, τοπία) αποτελούν μια πολύ καλή πρόταση του Αλμοδόβαρ προς το κοινό του. (Δεν θα επεκταθώ σε παραδείγματα για λόγους οικονομίας. Αρκεί κανείς να δει τις ταινίες για να το διαπιστώσει). Όσον αφορά την εσωτερική διακειμενικότητα, θεωρώ εκπληκτικό το γεγονός ότι τα έργα είναι αλληλένδετα θεματικά. Μπορεί κανείς να παρατηρήσει μια φράση, έναν διάλογο, μια απλή αναφορά σε ένα θέμα-ιστορία η οποία αργότερα γίνεται ολόκληρη ταινία (‘Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα βρίσκουμε στην ταινία «Το μυστικό μου λουλούδι» όπου η πρωταγωνίστρια, συγγραφέας ερωτικών μυθιστορημάτων, προτείνει στον εκδότη της ένα προσχέδιο βιβλίου που ετοίμαζε, στο οποίο μια γυναίκα ανακαλύπτει πως η κόρη της έχει σκοτώσει τον πατέρα επειδή εκείνος προσπάθησε να τη βιάσει, και η μάνα κρύβει πτώμα σε ένα ψυγείο για να το ξεφορτωθεί. Μήπως σας θυμίζει μια ταινία, είκοσι χρόνια μετά, που φέρει τον τίτλο «Volver»; Επίσης, η ταινία «Γυναίκες στα Πρόθυρα Νευρικής Κρίσης» ξανακάνει την εμφάνιση της στην ταινία «Ραγισμένες Αγκαλιές»  ως την ταινία που γυρίζουν οι πρωταγωνιστές, ένας σκηνοθέτης και μια ηθοποιός. Στην ταινία «Κακή εκπαίδευση» ένα από τα σενάρια που επεξεργάζεται ο πρωταγωνιστής σχετίζεται με την εξαφάνιση μιας ηλικιωμένης που εμφανίζεται στην κόρη της μέσα από το πορτμπαγκάζ του αυτοκινήτου ολοζώντανη, το οποίο έγινε βασικός άξονας στην ταινία «Volver». Ένα ακόμη παράδειγμα πολύ ενδιαφέρον είναι ή εμφάνιση της Chus Lampeavre στις ταινίες «Μια ζωή ταλαιπωρία» και Το Μυστικό μου Λουλούδι» που ερμηνεύει μια μεσήλικα που μονίμως λέει ότι θέλει να επιστρέψει στο χωριό της. Στην ταινία «Volver» η ίδια ηθοποιός ενσαρκώνει μια ηλικιωμένη πια γιαγιά/θεία που η οικογένεια επισκέπτεται στο χωριό και δεν δέχεται με κανένα τρόπο να την πάρουν στην πόλη!).

Ένα τελευταίο στοιχείο που δεν θα μπορούσαμε να παραλείψουμε, όσον αφορά την αισθητική είναι και τα χρώματα, που τόσο χαρακτηρίζουν τον κινηματογράφο του Αλμοδόβαρ. Τόσο η ισπανική αισθητική όσο και το προσωπικό στυλ του σκηνοθέτη τείνουν στη χρήση έντονων και φωτεινών χρωμάτων που σε πολλές περιπτώσεις προκαλούν εντύπωση ακόμα και στον συνδυασμό τους. Όπως αναφέραμε και πριν, η όλη ιδιοσυγκρασία του Δασκάλου γυρνά γύρω από την εκκεντρικότητα, το μεταίχμιο μεταξύ του υψηλού και του υπερβολικού, αλλά στην περίπτωση αυτή, ακόμη περισσότερο, θέλει να τονίσει την σημασία που έχουν οι αισθήσεις στην αντίληψη του ανθρώπου. Για το λόγω αυτό και όσα προαναφέρθηκαν, πολλοί έχουν επαινέσει τον Ισπανό σκηνοθέτη για το προσωπικό του γούστο και διακόσμηση και τον θεωρούν κορυφαίο στο χώρο του.

Κάνοντας ένα σύντομο πέρασμα από τις βασικές ταινίες που άφησαν εποχή θα ξεκινήσουμε από την πρώτη της περιόδου αυτής, «Ματαδόρ» Η προαναφερθείσα ταινία, μια φροϋδική ιστορία μεταξύ έρωτος και θανάτου, στήνεται με πολύ ποιητικό τρόπο γύρω από το μοτίβο της ταυρομαχίας. (Όπως αναφέρθηκε στο προηγούμενο άρθρο, ο Αλμοδόβαρ σε όλα του τα έργα αντιπαραθέτει το καθαρά ισπανικό στοιχείο σε αρμονία με το ξενόφερτο, το σύγχρονο και το εκκεντρικό.) Άλλες ταινίες ιδιαίτερου ενδιαφέροντος της εποχής είναι το «Νόμο του Πόθου» (όπου για πρώτη φορά γίνεται αναφορά στην ομοφυλοφιλία με τόσο άμεσο τρόπο), τα «Ψηλά Τακούνια»  (η τραγική ιστορία κόρης και μάνας που το πεπρωμένο και οι άνδρες τις χωρίζουν αλλά και τις ενώνουν παράλληλα), «Το Μυστικό μου Λουλούδι» (ένα από τα αριστουργήματα του κατά τη γνώμη μου, μια γυναίκα στα όρια του παραλογισμού για έναν έρωτα προσπαθεί να ορθοποδήσει και να βρει τη θέση της στην κοινωνία αλλά και στη ζωή) και φυσικά η «Καυτή Σάρκα» (μία ταινία αφιερωμένη στον έρωτα κάθε είδους, ξαφνικό, παράνομο, πλατωνικό, σαρκικό κτλπ). Στο ενδιάμεσο, μεσολαβούν και άλλοι τίτλοι μικρότερης σημασίας. Το νήμα όμως που διαπερνά και δίνει μια συνοχή στο έργο του μεγάλου σκηνοθέτη, πέραν από τα πρωτότυπα μοτίβα και ιστορίες, είναι ο ανθρωπιστικός χαρακτήρας που διέπει αυτά τα έργα. Το πάθος, ο πόθος, ο έρωτας, ο θάνατος και η τρέλα, για πρώτη φορά απομυθοποιούνται, παίρνουν τα μεγέθη και την ένταση του κάθε χαρακτήρα, και στο τέλος, ο Αλμοδόβαρ καταφέρνει να μας πείσει ότι δεν μιλάμε για κάτι το κατακριτέο ή το δακτυλοδεικτούμενο, αλλά ένα κομμάτι μιας πραγματικότητας που όλοι ζούμε απλά δεν τολμάμε να το εξωτερικεύσουμε.

Για να κλείσουμε και με αυτήν την εποχή, ένα πολύ βασικό χαρακτηριστικό αλλά και μεγαλείο που αποκτά ο κινηματογράφος του Αλμοδόβαρ, καθώς το προδίδει και ο τίτλος είναι οι μεγάλοι ερμηνευτές: Ηθοποιοί αλλά και τραγουδιστές.

Τα έργα αυτά, με πρώτο να παρελαύνει το «Ματαδόρ», περιέχουν μερικούς από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες παγκοσμίως: Η Μίνα, η μεγαλύτερη καλλιτέχνης που έβγαλε η Ιταλία μέχρι σήμερα, τραγουδά στα ισπανικά τον τίτλο «Espérame en el cielo». Η Luz Casal, έρχεται λίγα χρόνια αργότερα να κάνει την εμφάνιση και ταυτόχρονα την αποθέωση της στο στερέωμα της ισπανικής μουσικής τραγουδώντας τους πασίγνωστους τίτλους «Piensa en mí» και «Un año de amor». Αργότερα, στην ταινία «Το μυστικό μου λουλούδι» κάνει την πρώτη του μεγάλη εμφάνιση ο γνωστός χορευτής φλαμένκο Joaquín Cortés. Ένα κόμη μεγάλο αστέρι που έφερε στο φως μετά από δεκαετίες αφάνειας και παρακμής είναι η μεγάλη Chavela Vargas που ερμήνευσε για τον σκηνοθέτη, σε διαφορετικές περιστάσεις τα τραγούδια «Luz de luna» και το «Somos». Και φυσικά τα φωτεινά αστέρια στον Αλμοδοβαρικό ουρανό αποτελούν οι μεγάλες ερμηνεύτριες και ερμηνευτές που έδωσαν σάρκα και οστά στα έργα του. Η Marisa Paredes, η Carmen Maura, η Victoria Abril, Antonio Banderas, Rossy de Palma, είναι μερικοί από τους μεγάλους καλλιτέχνες που πολύ αργότερα κατέκτησαν την κορυφή του ισπανικού και διεθνούς κινηματογράφου. Ο κάθε ένας από αυτούς, αλλά και από εκείνους που δεν αναφέρω, ενέπνευσαν και ενσάρκωσαν τους ρόλους και τους χαρακτήρες του Δασκάλου με τέτοιο τρόπο που η αναγνώριση τους υπήρξε άμεση. Μάλιστα η Marisa Paredes έφτασε να γίνει και Διευθύντρια της Ισπανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και σήμερα να θεωρείται η μεγαλύτερη ηθοποιός που είχε η χώρα.

Με αυτά, λοιπόν, τα λίγα (που λέει ο λόγος) λόγια κλείνουμε και την δεύτερη περίοδο του έργου του μεγάλου σκηνοθέτη. Στο επόμενο και τελευταίο άρθρο θα δούμε την πορεία του μέχρι και σήμερα.

Χ.Κ.

Άδεια Creative Commons
Αυτό το έργο χορηγείται με άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή 3.0 Μη εισαγόμενο .

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s