Pablo Neruda: Ο Μέγας Ερωτικός και Πολιτικός

Pablo Neruda

Ο Πάβλο Νερούδα, ψευδώνυμο του Νεφταλί Ρικάρντο Ρέγιες Μπασοάλτο, γεννήθηκε στις 12 Ιουλίου του 1904, στην πόλη Παράλ της Χιλής. ήταν γιος ενός σιδηροδρομικού υπαλλήλου και μιας δασκάλας. Η μητέρα του Ρόσα πέθανε από φυματίωση έναν περίπου μήνα μετά την πρόωρη γέννηση του μικρού Νεφταλί και έτσι, δύο χρόνια μετά, ο πατέρας του Χοσέ αποφάσισε να μετακομίσουν στο Τεμούκο, μια μικρή πόλη στον Νότο της Χιλής, όπου ξαναπαντρεύτηκε την Τρινιδάδ, τον «φύλακα άγγελο της παιδικής μου ηλικίας», σύμφωνα με τον ίδιο τον Νερούδα.

Ο κατά γενική ομολογία σημαντικότερος ποιητής του 20ού στη Λατινική Αμερική αιώνα, ξεκίνησε να γράφει ποίηση σε ηλικία 10 ετών. Ο πατέρας του αδιαφορούσε πλήρως για τις λογοτεχνικές ανησυχίες του και προσπάθησε μάλιστα επανειλημμένα, και με διάφορους τρόπους, να τον αποθαρρύνει. Ισως αυτός ήταν και ο λόγος που ο νεαρός ποιητής άρχισε να υπογράφει, και αργότερα να εκδίδει, τα πονήματά του με το ψευδώνυμο Πάβλο Νερούδα, το οποίο υιοθέτησε και ως πραγματικό του όνομα το 1946. Ο ψηλός, ντροπαλός στις συναναστροφές του και εσωστρεφής Πάμπλο πέρασε τα μαθητικά του χρόνια στο Τεμούκο καταβροχθίζοντας αναρίθμητα βιβλία και γράφοντας ποιήματα, τα οποία δημοσίευε σε τοπικές εφημερίδες και περιοδικά, με την έντονη ενθάρρυνση της διευθύντριας του σχολείου θηλέων και μετέπειτα κάτοχο του Νομπέλ Λογοτεχνίας Γκαμπριέλα Μιστράλ.

Το 1921 μετακομίζει στην πρωτεύουσα Σαντιάγο για να σπουδάσει Γαλλική Φιλολογία. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του, παρ’ όλα τα προβλήματα που του δημιουργεί η οικονομική ανέχεια και η μοναξιά του επαρχιώτη, καταφέρνει να εκδώσει δύο ποιητικές συλλογές, την Crepusculario το 1923 και την Veinte poemas de amor y una canción desesperada το 1924, με την οποία μάλιστα γνωρίζει μια αναπάντεχη αναγνώριση.

Συνεχίζει να γράφει και να εκδίδει συλλογές, οι πωλήσεις των οποίων όμως δεν αρκούν τελικά για να τον συντηρούν. Έτσι προσπαθεί και καταφέρνει να επιτύχει τον διορισμό του στο Διπλωματικό Σώμα. Από το 1927 ως το 1935 υπηρέτησε τη χώρα του ως πρόξενος στη Βιρμανία, στην Κεϋλάνη, στην Ιάβα, στη Σινγκαπούρη, στο Μπουένος Αϊρες, στη Βαρκελώνη και στη Μαδρίτη.

Οι εμπειρίες του από τις εξαθλιωμένες ανθρώπινες μάζες στις χώρες της Ασίας που υπηρέτησε, τα αντιδημοκρατικά καθεστώτα αλλά κυρίως η φιλία του με τον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Ισπανία (για τον οποίο μάλιστα είπε το θρυλικό «Για το Φεδερίκο συγχωρώ τους Ισπανούς για ότι μας έκαναν») τον οδήγησαν ακόμη πιο κοντά στον κομμουνισμό. Τα έργα του άρχισαν να γίνονται πιο πολιτικοποιημένα, με αποκορύφωμα το θρυλικό Canto General, όπου αποτυπώνονται τα πιστεύω του.  Για τους πολιτικούς του αγώνες και την ιδεολογία του θα διωχθεί επανειλημμένα και θα ζήσει στην εξορία από το 1948 ως το 1952. Μετά το τέλος της δικτατορίας του Βιδέλα επιστρέφει στη Χιλή, διάσημος πια και πλούσιος, καθώς τα ποιήματά του έχουν μεταφραστεί και εκδοθεί σε πολλές ξένες γλώσσες. Γράφει ασταμάτητα, παράλληλα με την πολιτική του δράση. Είκοσι οκτώ βιβλία του θα τυπωθούν από το 1958 ως και το 1974, ένα χρόνο μετά τον θάνατό του. Αρρωστος από καρκίνο πηγαίνει το 1971 στη Στοκχόλμη να παραλάβει το βραβείο Νομπέλ Λογοτεχνίας και επιστρέφει, παρά την άσχημη κατάσταση της υγείας του, για να βοηθήσει στην προεκλογική εκστρατεία του φίλου Σαλβαδόρ Αγέντε (θείος της γνωστής συγγραφέα). Πεθαίνει στις 24 Δεκεμβρίου του 1973, λίγες ημέρες μετά τη δολοφονία του φίλου του από τη στρατιωτική χούντα που τον ανέτρεψε.

Για το έργο του είναι καλύτερα να μιλήσει ο ίδιος: «Εχω για τη ζωή μιαν αντίληψη δραματική και ρομαντική. Ο,τι δεν αγγίζει βαθιά την ευαισθησία μου δεν με ενδιαφέρει. Οσον αφορά την ποίηση, στην πραγματικότητα καταλαβαίνω πολύ λίγα πράγματα. Γι’ αυτό συνεχίζω με τις αναμνήσεις της παιδικής ηλικίας. Ισως απ’ αυτά τα φυτά, τη μοναξιά, τη σκληρή ζωή, βγαίνουν οι μυστικές, αληθινά βαθιές “Ποιητικές Πραμάτειες” που κανείς δεν μπορεί να διαβάσει, γιατί κανείς δεν τις έγραψε. Η ποίηση διδάσκεται βήμα βήμα ανάμεσα στα πράγματα και στις υπάρξεις, χωρίς να τα χωρίσουμε, αλλά ενώνοντάς τα με την ανιδιοτελή απλωσιά της αγάπης».

Ένα όμορφο δείγμα της ερωτικής του ποίησης είναι το εξής:

Quiénes se amaron como nosotros (Soneto XVC)

 Πόσοι αγαπήθηκαν όπως και μεις; Ας ψάξουμε
στις αρχέγονες στάχτες της καμμένης μας καρδιάς
Και ας πέσουν χάμω ένα ένα τα φιλιά μας
ώσπου να αναστηθεί το ερημωμένο άνθος

Ας λατρέψουμε τον έρωτα που στέρεψε ο καρπός του
και κατέβηκε στη γη με βια και όψη

Εγώ και συ είμαστε το φως που αντέχει
της αφθαρσίας το εύθραυστο στάχυ

Τον έρωτα θαμμένο στην κακοκαιριά
σε χιόνι κι άνοιξη, σε φθινόπωρο και λήθη,
κι ας φτάσουμε το φως του νέου σπόρου
μες από την ανοιχτή δροσιά μιας καινούργιας πληγής
όπως ο γερο-έρωτας σιωπηλός πορεύεται
σε μια αιωνιότητα από θαμμένα λόγια

(απόδοση Χ. Κ.)

Πηγές

Διόρθωση και σχόλια: Χρήστος Κωτσακόπουλος

Άδεια Creative Commons
Αυτό το έργο χορηγείται με άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή 3.0 Μη εισαγόμενο .

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s